Ligging

JavaScript must be enabled in order for you to use Google Maps.
However, it seems JavaScript is either disabled or not supported by your browser.
To view Google Maps, enable JavaScript by changing your browser options, and then try again.

Arrondissement Ieper in de provincie West-Vlaanderen. 6757 ha, ca. 12.000 inwoners. Werd volledig verwoest tijdens de 1e Wereldoorlog (1914-1918). Als belangrijkste getuigenissen van de Eerste Wereldoorlog telt groot-Zonnebeke vijf begraafplaatsen van de Commonwealth. Het Tyne Cot Cemetery in de deelgemeente Passendale is het grootste Britse oorlogskerkhof op het vasteland. De fusiegemeente met zijn deelgemeenten werd volledig heropgebouwd. Zonnebeke is een woongemeente in het zuiden van West-Vlaanderen, ten oosten van Ieper. De A19 en de N8 autowegen doorkruisen de gemeente en zorgen voor een vlotte verbinding met Kortrijk en Menen.

Hoofdgemeente Zonnebeke

1.774 ha, ca. 5.000 inwoners, landelijke woongemeente, landbouw is de voornaamste economische sector. Einde 18e eeuw was er een augustijnerabdij met parochiekerk. Het klooster van de benedictinessen Nonnenbosse verhuisde ten tijde van de Reformatie naar Ieper. Zonnebeke werd tijdens Wereldoorlog I volledig verwoest waarna een volledig nieuw dorp verrees.

Dienst voor Toerisme:

• Ieperstraat 7, 8980 Zonnebeke
• www.zonnebeke.be

Bezienswaardigheden:

• Onze-Lieve-Vrouwekerk: dateert van 1924, gedeeltelijk gebouwd op de ruïnes van de oude abdijkerk, beschouwd als 1e moderne kerkelijke gebouw van België, architect is Huib Hoste. Apostelbeelden, de calvariegroep en gebrandschildere glasramenvan de hand van Jules Fonteyne. Opvallend is het brede middenschip en de rondbogen in de vensters tussen de pijlers. Gerestaureerd vanaf 1998.
• Pastorie: dateert van 1929, ontworpen door Huib Hoste.

• Gemeentehuis: dateert van 1926, architect Antoon Dujardijn, VTB-gedenkplaat (1965) voor de Vlaamse strijder Berten Pil (1892-1940).
• Kasteel d'Yweins ('Kasteel Zonnebeke' geheten): dateert van 1925, cultureel centrum met het Passchendale Memorial Museum en de bibliotheek van de lokale heemkring, in de bovengrondse begraafplaats liggen 14 Zonnebeekse gesneuvelden begraven. Het kasteel is gelegen op de plaats van de vroegere Augustijnenabdij, werd in 1980 door de gemeente opgekocht, Normandische stijl, naast de kerk van Zonnebeke. Er werd een mooi park aangelegd van 7 ha groot met open ruimten en een centrale vijver, sinds 1982 opengesteld als wandelgebied, met prachtige visvijver. In het park- en bosgedeelte werd een bomenpad uitgewerkt.

• Memorial Museum Passchendaele 1917: geopend in 2004, gehuisvest in het Kasteel van Zonnebeke. Het is de perfecte startplaats voor een bezoek aan de slagvelden, een absolute must! Blikvanger is een onderaardse gang met werk- en slaapplaatsen, hoofdkwartieren, communicatie- en verbandpost. Voorts uitgebreide collectie historische voorwerpen en levendig geronstrueerde taferelen, foto- en filmbeelden.
• Fietsroute van 33 km: knooppunten 31-30-36-47-48-49-41-42-55-56-31.

ZONNEBEKE IS BOSRIJK GEBIED

Domeinbossen - Polygonebos

Op een heuvelrug tussen het Leie- en IJzerbekken strekt zich een bos uit van 74 ha groot, het Polygoonbos genaamd. Het is het restant van het Zonnebeekse bos, in de tijd van de Hollanders nog 331 ha groot. Tot het jaar 1000 was de streek bedekt met een ondoordringbaar woud. In de 11e eeuw viel het uiteen in drie grote delen. Het ‘Dikkebusch' was 1300 ha groot en omvatte het gebied van Passendale, Moorslede, Beselare, Zonnebeke, Geluveld, Zillebeke en delen van nog andere gemeenten. Sinds de 12e eeuw werden de bossen beheerd door de vrouwenabdij ‘Nonnenbossche', nog steeds goed voor 3100 ha in 1775. Toen de militairen schietoefeningen hielden, werd in de noordoostelijke hoek van het bos een aarden wal opgeworpen om de kogels op te vangen. De heuvel werd omgedoopt tot ‘Den Doel'. Het bos werd volledig verwoest tijdens de Eerste Wereldoorlog en kreeg de naam ‘Oorlogsbos'.
Op het einde van de oorlog werd een aanvang gemaakt met de herbebossing met grove den, een tweede herbebossing kwam er na de Tweede Wereldoorlog. Bijna alle percelen werden beplant met Koekelare dennen (Corsicaanse dennen). Later werden de dennenbestanden geleidelijk omgevormd in loofhout: zomereik, valse acacia, ruwberk, beuk, Amerikaanse eik. Er komt hoofdzakelijk eiken- en beukenbos voor. Het herstelbeheer bestaat in het maaien en plaggen van het heideperceel en de creatie van lichtrijke plekken. Hiervoor wordt geleidelijk naaldbos gekapt.

Het Polygoonbos is de belangrijkste broedplaats voor roofvogels in de streek. Voorts komen er verschillende soorten vleermuizen en muizen voor. Langs de Polygoonbeek is er een perceeltje elzenbronbos met de zeldzame bospaardenstaart en moerasviooltje. Het Polygoonbos is een bekend wandelbos. Talrijke drankgelegenheden in de omgeving zorgen voor de perfecte locatie voor een gezellige namiddag met de ganse familie. Er is een speelzone en een provinciale ruiterroute. Alle wandelpaden zijn vrij toegankelijk.

Het Polygoonbos is vlot bereikbaar via de A19 afrit Beselare, richting Beselare-Zonnebeke, volg de pijlen naar Den Doel.
Meer informatie bij het Agentschap voor Natuur en Bos West-Vlaanderen, Zandstraat 255, 8200 Sint-Andries Brugge. Tel.: 050-45 41 76. E-mail: Dit e-mailadres is beschermd tegen spambots. U heeft Javascript nodig om het te kunnen zien.

Ten oosten van het Polygoonbos ligt het Reutelbos (privé). Het Vijverbos en de Nonnebossen zijn oude bossen, ze liggen op minder dan 1 km van het Polygoonbos.

Provinciedomein Gasthuisbossen

De Gasthuisbossen werden tijdens de Middeleeuwen eigendom van de Ieperse ‘Godshuizen' en ‘Gasthuizen'. Daardoor ontsnapten ze tijdens het Franse bewind aan onteigeningen. De 3 Slagen van Ieper tijdens de Eerste Wereldoorlog vernietigden alles. Eind 1996 werd 200 ha bos voor 99 jaar in erfpacht genomen door de provincie West-Vlaanderen.
De Gasthuisbossen omvatten de volgende bosdelen: Groenenburg, Zandvoordebos, Zwarte Leen, Papenelst of Twaalf Gemeten, Gotschalk, Drie Blotenbos of Hoge Netelaar en de Huikerbossen. Deze bossen liggen op het grondgebied van Heuvelland, Ieper en Zonnebeke. Een eerste deel ligt een goede km zuidwaarts van het Polygoonbos. Groenburg, het aansluitende Zandvoordebos en het Zwarte Leen en het glooiende landschap nodigen uit tot wandelen. De Gasthuisbossenroute (wandelen) vertrekt in de Werviksestraat in Zillebeke en is ongeveer 10 km lang, ze kan ook ingekort worden. De route loopt door het meest bosrijke deel van de Westhoek. De beschrijving van de wandelroute is beschikbaar bij de dienst Tourisme Ieper, www.ieper.be, e-mail: Dit e-mailadres is beschermd tegen spambots. U heeft Javascript nodig om het te kunnen zien.
De natuur van de Gasthuisbossen ligt in een unieke fauna en flora. De grove en Corsicaanse den komen het vaakst voor.

Je kan de wagen kwijt bij Hill 62 of langs de weg Zillebeke-Zandvoorde bij het Zwarte Leen.

Beselare

1.433 ha, ca 2.500 inwoners, landelijk woondorp. De heerlijkheid Beselare strekte zich over het grootste deel van de gemeente uit. Lodewijk XIV verhief het grondgebied van Beselare in 1705 tot markizaat. Beselare werd tijdens Wereldoorlog I volledig verwoest en later heropgebouwd. Tijdens de laatste zondag van juli van de oneven jaren heeft de heksenstoet plaats want Beselare is de 'heksengemeente'. De optocht trok voor het eerst door de gemeente in 1963 en heeft zich ontpopt tot een van de levendigste van het land. Tanneke van Hulle, Dokke van de Beke, Mele Krotte, Kalle Bleters, Treze Belle en Sefa Bubbels zijn bekende heksen.

Bezienswaardigheden:

• Sint-Maartenskerk: dateert van 1922-1925 (neogotiek), arduinen grafsteen van ridder A. van der Woestine (1527).
• gemeentehuis met gedenkplaat volksschrijver Edward Vermeulen alias Warden Oom (Hooglede, 1861-1934).
• bronzen heks op het marktplein: realisatie van de heemkundige kring 'De Zonnebeekse Heemvrienden' en het plaatselijke Heksencomité, kreeg een plaats op de markt in 1988..
• brouwerij Bayaert:brouwt het 'heksenbier'.
• magische kruidentuin
• Provinciaal Heksenpad (bewegwijzerd)

Sefa Bubbels                  Magische kruidentuin

Gedenkplaat Warden Oom                              Heksenwandelpad

Sint-Maartenskerk                   Beselaars heksenbier

Beselare heeft als bijnaam ‘Toveressenparochie'. De oude verhalen over heksen situeren zich tussen 1680 en 1750, zij waren dermate populair dat ze geleid hebben tot een waar dorpsfeest, om de twee jaar (onpare jaren) gaat op de laatste zondag van juli de heksenstoet uit. Die oude verhalen werden in Beselare opgetekend door volksschrijvers en heemkundigen, Edward Vermeulen (Warden Oom) was er één van. In zijn verhalen vertelt hij hoe de eenvoudige, bijgelovige bevolking ziektes en onheil in de schoenen schoof van bejaarde, wat simpele vrouwtjes, die men voor heksen aanzag. Jozef Maes was een andere volksschrijver, ‘Gedenkboeken' is één van zijn werken. In zijn boek ‘Tooveresse, wie syde ghij' schreef ook Maes jr. (Oswald) over heksen. Het boek is nog steeds te koop op de dienst toerisme van Zonnebeke. Ook Lodewijk De Wolf heeft over heksen geschreven.

In de 17e en 18e eeuw en zelfs tot de Eerste Wereldoorlog spookte het in Beselare. In 1959 ontstond er een volksfeest die uitgroeide tot een heuse heksenstoet intussen uitgegroeid tot een folkloristische optocht met 1000 figuranten en een 50 groepen. De gehele Beselaarse bevolking werkt er aan mee, de stoet trekt tienduizenden bezoekers.In 1750 werd Sefa Bubbels op de laatste zondag van juli als heks ter dood gebracht, zo wil ons de legende doen geloven. De stoet geeft een gedetailleerd beeld van hekserij, er komt zelfs een heksenproces en verbranding bij te pas. De stoet bestaat uit drie delen: dorpssagen, de heks in het sprookje, heksenfolklore in Beselare met de veroordeling van de heksen. Fanfares, majorettes, reuzen en anderen zorgen voor afwisseling. De meest recente stoet was op 31 juli 2011.

De voornaamste figuren uit de heksenlegende zijn de volgende:

Sefa Bubbels: zij is de heks der heksen in Beselare, daarom wordt zij wel de ‘reuzenheks' genoemd.

Dokke Van D'Heulebeke: vermaarde kaartlegster en handkijkster, zij ging met de duivel om, stierf met een zwarte geit aan haar bed, haar nek omgedraaid door de duivel

Tanneken Van Hulle: woonde in ‘Den Slangenmeersch' aan het gehucht 't Vergif, had slangenzalf bij zich, werd doodgebeten door een slang
Leeme Caduul: lange, magere heks, werd steeds gezien met een witte kat, bij aanraking mergelden kinderen uit.

Fyte Kwick: woonde aan het ‘Vuilewaesbusch', waarzegster, hielp bijgelovige mislukkelingen, verdween spoorloos.

Meele Crotte: portierster op het kasteel, zond de schooiers weg met ‘'t Es crotte', kweekte reuzenpaddenstoelen.

Treze Belle: leurde pmet galgenjongen en allerlei verdachte waren, werd door kinderen gemeden.

Calle Bletters: dochter van smid Pieter uit de ‘betoverde smesse' , kon de paarden betoveren.

Clette 't Aendegat: het was een 'teilematooie', een belachelijk opgetooide vrouw, met een gegoten 'zeemtote'. Zij had in haar 'baalschorte' altijd toverdrank mee. Ze kweekte konijnen met drie oren.

Babbe van d'Eijen Panders: zij was een oud, versleten vrouwtje dat ervan verdacht werd kleine kinderen te laten wegkwijnen.

In de meeste Beselaarse café's kan je het ‘heksenbier' proeven.

Talrijke foto's van de tweejaarlijkse heksenstoetvindt u op de homepage onder 'Foto's'.

Crest Farm Memorial - Canadalaan, Passendale

De New British Cemetery werd pas na de oorlog aangelegd door de concentratie van verspreide graven op de slagvelden rond Passendale en Langemark. Bijna alle slachtoffers vielen tijdens de herfst 1917. Eén slachtoffer stierf in november 1914 en één in mei  1915. Er worden nu 2098 Commonwealthdoden herdacht. Meer dan 3/4 daarvan zijn niet-geïdentificeerd. 'Special memorials' werden opgericht voor 4 militairen uit het Verenigd Koninkrijk en 3 uit Canada "Believed to be buried in this cemetery". De begraafplaats heeft een oppervlakte van 7246 m² en is langs drie zijden afgesloten door een ruwstenen muur en langs de straatzijde door een stenen muur.

The Road to Passchendaele

Dit is een spoorweglijn die tijdens de Eerste Wereldoorlog een verbinding met het front vormde en door de geallieerde troepen gebruikt werd om in Passendale tegen de Duitsers te strijden. Langs de route staan monumenten die werden opgedragen aan de Australian and New Zealand Army Corps, ze werden onthuld op 6 oktober 2007. De gedenktekens herdenken de Australische Walk die afgelegd werd op 4 oktober 1917 door de Australian and New Zealand Army Corps. Deze 'wandeling' volgde op de Derde Slag van Ieper (31 juli 1917). De Australische en Nieuw-Zeelandse korpsen (ANZAC) losten de uitgeputte Britse divisies af. Er werd op 4 oktober 1917 een groot offensief gepland tegen de Duitse bunkerstelling Flanders 1, de Duitse weerstand bleek groot., maar uiteindelijk waren de Duitse verliezen zeer hoog. Toch waren de verliezen bij de geallieerden ook groot, tot 10 november 1917 beliepen ze in de tienduizenden.

Op de route ligt een boerderij die van de Britten de naam 'Thames Farm' kreeg. Eigenaar was Isidoor Dochy-Baccarne. Een weide verderop was een stukje bos dat de naam 'Thames Wood' kreeg. Begin 1917 startten de Duitsers bij de boerderij met het aanleggen van de bunkerstelling 'Flanders I'. Bij de boerderij zijn nog de resten te zien van een oorspronkelijke Duitse bunker.

Tyne Cot Cemetery en Memorial - Tynecotstraat, Passendale

Het is de grootste Britse soldatenbegraafplaats in de Westhoek en zelfs in de hele wereld: er bevinden zich hier 11.957 graven op 3,5 ha grond, 70% van de doden zijn onbekend. De naam werd ontleend aan ‘Tyne Cottage' (‘kleine schuur gelegen in de ‘Flandern Stellung'). Tyne is een rivier in het Engelse graafgschap Northumberland. Op een grote bunker bevindt zich nu het Cross of Sacrifice. De eerste gesneuvelden werden hier begraven op 9 oktober 1917. Tyne Cot viel in Duitse handen tot in het najaar van 1918. De begraafplaats werd voor het publiek geopend op 19 juni 1927. Het Memorial for the Missing is een muur van 150 m lang, bevat de namen van 35.000 militairen van het Gemenebest die om het leven kwamen tijdens de Derde Slag van Ieper en zijn het vervolg van de namen op de Ieperse Menenpoort. Centraal op de begraafplaats bevindt zich het New Zealand Memorial als eerbetoon aan 1200 Zeelanders die omkwamen in oktober 1917. De twee paviljoenen aan de uiteinden staan op een Duitse bunker, vooraan bevinden zich nog twee dergelijke bouwwerken. Een gedenkplaat vraagt eerbetoon aan de Aussies. Een paar jaar geleden werd een klein bezoekerscentrum geopend. De begraafplaats krijgt jaarlijks 200.000 bezoekers over de vloer. Meer informatie op www.passchendaele.be

Zandvoorde British Cemetery - Kruisekestraat, Zandvoorde

Zandvoorde viel in Duitse handen op 30 oktober 1914 tot eind september 1918. Het Household Brigade Memorial is een naoorlogs concentratiebegraafplaats (werd samengevoegd met andere begraafplaatsen in de omgeving) met 1583 grafstenen, 70% van de gesneuvelden bleef onbekend. De soldaten die hier begraven liggen, werden de slagvelden gevonden of overgebracht uit Duitse begraafplaatsen. Drummer Charles Henry Steer kreeg een speciale steen.

Buttes New British Cemetery - Lange Dreve, Zonnebeke

In het Polygoonbos (Den Doel) werd er tijdens de Eerste Wereldoorlog harde strijd gevoerd. Het bos ligt immers op een strategisch belangrijke hoogte in de beruchte Ieperboog (‘Ypres Salient'). Duizenden soldaten sneuvelden, het bos werd totaal verwoest. Na de oorlog werden hier twee Britse oorlogskerkhoven aangelegd.

Het Buttes New Cemetery ligt aan de voet van de Doelheuvel. De naam ‘Buttes' verwijst naar de schietheuvel van het vooroorlogse militaire oefenterrein. De begraafplaats is de verzamelplek van talrijke begraafplaatsen rond Zonnebeke, werd aangelegd na einde van de oorlog. De militairen die hier begraven liggen, sneuvelden in 1917. De begraafplaats telt 2103 gesneuvelden waarvan één vierde Australiërs. Militairen uit Nieuw-Zeeland en het Verenigd Koninkrijk kregen het New Zealand Memorial. Het heeft de vorm van een Griekse zuilentempel. Het bevat de namen van 383 vermiste militairen. Boven op de Kolenvangheuvel werd een obelisk geplaatst opgedragen aan de 5th Australian Divison. Merkwaardig is dat een obelisk geplaatst werd en geen Cross of Sacrifice. De begraafplaats heeft een oppervlakte van 15.000 m² en is omgeven door een ruwstenen muur en naaldbomen.

5th Australian Divison                                          Buttes New British Cemetery

Polygoon Wood Cemetery - Lange Dreve, Zonnebeke

De begraafplaats bestaat uit twee delen: op het eerste gedeelte staat een kruis, op het tweede gedeelte bevinden zich de graven. In oktober 2004 werden hier de stoffelijke resten van soldaat John Robert Thomson plechtig begraven. Thomsen werd op 4 oktober 1917 als vermist opgegeven, zijn resten werden 82 jaar later als bij toeval teruggevonden.

Andere herinneringen aan de Grote Oorlog

Passendale, Passendalestraat: 85th Canadian Battalion Memorial. Dit monument was een van de eerste die werd opgericht in de streek. Het herinnert aan het Bataljon dat zware verliezen leed tijdens de Derde Slag om Ieper eind oktober 1917. Het monument werd later gerestaureerd.

Zonnebeke, ‘s Graventafelstraat: New Zealand Memorial. Dit monument verwijst naar de inname van dit kruispunt door de Nieuw-Zeelandse Divisie op 4 oktober 1917.

Zonnebeke, Beselarestraat: Britse 7th Division Memorial. Opgericht in 1924. Deze Britse Divisie kwam op 7 oktober 1914 per schip in Zeebrugge aan, op 14 oktober was zij in de Ieperboog en vocht er tijdens de eerste slag om Ieper. In 1917 leed de divisie 2672 verliezen op de heuvelrug in Zonnebeke.

Zonnebeke, Lange Dreve, café De Dreve: klein museum aan het Polygoonbos met foto's van ondergrondse gangen en schachten, foto's van de totaal verwoeste omgeving aan het einde van de oorlog.

Broodseinde, rotonde: Frans monument voor de soldaten van het 77e, 114e, 135e Infanterieregiment van de 17e divisie van het 9e Franse legerkorps.

Geluveld, kerk: Memorial Plaque Lieutenant Littleboy (bronzen gedenkplaat in de kerk geschonken door de familie). Hij sneuvelde tijdens de Derde Slag om Ieper op 9 oktoberr 1917. Hij maakte deel uit van het Royal Warwickshire Regiment dat die dag 417 soldaten verloor.

Geluveld, Menenstraat/Kasteelstraat: Gheluvelt molen in 1926 (foto: coll. L. Denewet, Hooglede). 2nd Worchesterhire Memorial & 4th South Wales Borderes Memorial. Het monument voor de Worchesters werd in 1925 ingehuldigd. Het herdenkt het 2e Bataljon Worchesters dat slag leverde tijdens de Eerste Slag van Ieper ter hoogte van Geluveld. Tegens de tegenaanval ontmoette het 2e Bataljon Worchestershire het 4e bataljon South Wales Borders ter hoogte van het kasteel in Geluveld, ook daar kwam een monument. De molen werd hier geplaatst in 1923 bij de twee bovenvermelde monumenten.

Zandvoorde, kerk: Memorial Window Lieutenant Tumor geschonken door de familie van de gesneuvelde Britse luitenant Christopher Randolph Turnor. Hij kwam om het leven op 26 oktober 1914 tijdens de Eerste Slag om Ieper.

Zandvoorde, kerk: churchyard. Lieutenant Turnor werd begraven samen met drie andere doden van de 10e Hussars, een prestigieuze cavalerie-eenheid. Het zijn vier identieke graven aan de noordzijde van de kerk.

Zandvoorde, Komenstraat: Household Cavalry Memorial. Luitenant Lord Worsley probeerde hier met zijn sectie de Duitse troepen tegen te houden. De Britse stellingen werden overrompeld, Worsley en de meeste van zijn sectie kwamen om. Als eerbetoon schonk zijn familie een groot (vooral hoog, bijna niet te fotograferen) monument op de plaats waar Lord Worsley gevonden was.

Zonnebeke, Oude Kortrijksestraat 94 (midden een weide): Duitse bunker.

Zonnebeke, kerkmuur: herinneringsplaat voor de gesneuvelden van de D21 Battery van de Canadian Field Artillery. Deze artillerie was eind oktober, begin november gestationeerd tussen de ruïnes van de kerk.

Zonnebeke, Prinses Patriciastraat: Princess Patricia's Canadian Light Infantry Memorial herdenkt deze eenheid die hier begin mei 1915 tijdens de aftocht en de Tweede Slag om Ieper zwaar onder vuur lagen, er vielen veel doden. In het midden van het monument was plaats voorzien voor een esdoorn maar die wou niet groeien. Daarop werd hij achter het monument geplaatst.

Geluveld (Oude Kortrijkstraat): gedenkteken Henry Nicholas VC. Hij kreeg het Victoria Cross, de hoogste Britse onderscheiding, voor zijn onverschrokken aanval  (3 december 1917) met zijn sectie Lewis Gun op een Duitse bunker waarbij hij de aanvoerder dood schoot en de rest van de bemanning overmeesterde. In juni 1918 werd hij tot sergeant bevorderd en in oktober 1918 kreeg hij nog de Military Medal voor een nieuwe heldendaad. Hij kwam om het leven op 23 oktober 1918 tijdens de gevechten bij Le Quesnoy en ligt thans begraven op Vertigneul Churchyard.

Zonnebeke: Memorial Captain Brodie. Sneuvelde tijdens de Eerste Slag van Ieper op 11 november 1914 ongeveer op deze plaats bij de Nonnebossen. Hij werd er begraven maar in latere gevechten is zijn graf verdwenen. Zijn naam werd in de Menenpoort  gebeiteld.

Zonnebeke (naast de kerk): reconstructie Australische dugout (ondergrondse schuilplaats) in 1989 ontdekt tijdens opgravingen aan de Augustijnenabdij. Hij werd in maart 1918 gebouwd door de 17th Tunneling Compagny. In het kader van de werken uitgevoerd aan de voormalige abdijtuin werd de toegang tot de dugout blootgelegd. De toegang zal hersteld worden en er komt een infobord maar de dugout wordt niet toegankelijk gemaakt voor het publiek. Het is niet de bedoeling om de volledige ondergrondse schuilplaats toegankelijk te maken.

Passendale (gevel oud gemeentenhuis): gedenkplaat Karabiniers. Na het mislukte Duitse lenteoffensief in het voorjaar van 1918 deden de geallieerden een definitieve uitval.Op 28 september 1918 werd Passendale door het 4e Karabiniers Regiment heroverd.

Passendale (gevel oud gemeentehuis): gedenkplaat omgekomen Grenadiers op 28 en 29 september 1918 tijdens het bevrijdingsoffensief van Vlaanderen.

Bronnen

'Reisgids naar de Eerste Wereldoorlog', Sam van Clemen. Standaard uitgeverij, 2008 en de sites hier vermeld.

PASSENDALE IS OOK HET KAASDORP

Bij het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog vluchtte de familie Spruytte van Passendale naar Normandië. Daar deed zij de kennis op om kaas van het type Pont l'Evêque te maken. Toen de familie Donck-Spruytte in 1928 terugkeerde naar Passendale en in de heropgebouwde boerderij in de 's Graventafelstraat ging wonen, startten ze vrij snel met de productie van kaas. De boerderij werd snel te klein, tegenover de hoeve werd een zuivel- en kaasbedrijf opgezet. In 1936 werden er de kazen van het type 'Pont l'Evêque' geproduceerd. Een Zwitserse kaasmaker werd aangetrokken om een nieuw type kaas te ontwikkelen namelijk St. Paulin, een type paterskaas. Tijdens de Tweede Wereldoorlog lag de productie volledig stil maar ze werd in 1946 hervat in een nieuw gebouw. In 1949 werd uitgeweken naar de brouwerij Boucque in het centrum van Passendale. De oude fabriek bleef behouden, ze werd wel tijdelijk gebruikt door de firma 'Brie Soenen' uit Ieper die er Brie en witte kaas maakte. In 1963 werden de bedrijvigheden stopgezet en verkommerde het gebouw. Op 13 juni 1995 werd de kaasmakerij als gebouw en het bijhorende materiaal beschermd als monument. De omgeving van de kaasfabriek, met de hoeve en de calvarie, vormt een beschermd dorpsgezicht. Op 23 april 2000 werden de restauratiewerkzaamheden opgestart en op 28 februari 2003 werd de erfgoedsite en het kaasmuseum officieel geopend onder de naam DE OUDE KAASMAKERIJ. Het is niet louter een kaasmuseum, men wil er ook een echt 'Kaaskenniscentrum' van maken. Sinds een aantal jaren kunnen onderzoekers en belangstellenden er al terecht in een documentatiecentrum, waar allerlei informatie te vinden is over kaas en waar ook het volledig beeldarchief van de Kaasstoet wordt bewaard (ging voor de laatste keer uit in 2008). Het kaasmuseum wil de komende jaren haar rol als documentatiecentrum nog verder uitbouwen en blijft op zoek naar naslagwerken rond kaas en zuivel. In 2009 besteedde het bekend Radio 1-programma 'Peeters & Pichal' een revival aan de Melkbrigade die in 1959 het licht zag. Er ging toen een gigantische reclamecampagne mee gepaard, vele vooraanstaanden werden erin betrokken. Met getuigen werd het verleden weer opgerakeld, de discussie melk gezond of ongezond laaide hoog op. De ingezamelde typische voorwerpen (speldjes, diploma's, foto's, andere gadgets uit die tijd) werden ingezameld en zijn te bekijken in het museum.

Het museum vertelt in de eerste plaats het verhaal van de kaasproductie in de periode tussen de Eerste en Tweede Wereldoorlog. Foto's en geluidsfragmenten roepen op een levendige manier de tijd van toen op. Videobeelden vertellen het hedendaags kaasverhaal. In de kelderverdieping volgt een rondgang tussen fysica en biochemie, maar vooral een zintuigelijke ervaring. De kaas Passendale wordt hier sinds 1932 vervaardigd. Daarnaast worden er specialiteitskazen als Wijnendale en Père Joseph gemaakt. In 1978 zag de eerste Passendale het levenslicht. In het museum ruikt en voelt men niet alleen kaas, men proeft hem ook in een ruim cafétaria met eetgelegenheid.

Alle verder info: www.deoudekaasmakerij.be - tel. 051/77 70 05.

Geluveld

1.477 ha, ca. 1.500 inwoners, landelijk woondorp. De heerlijkheid Geluveld was samengesteld uit twee lenen die afhingen van het leenhof van Ingelmunster. Het grondgebied van Geluveld telde verschillende ondergeschikte lenen en enclaves. Geluveld was een strategische plaats bij de slag van Ieper (oktober 1914). Het dorp werd volledig verwoest tijdens Wereldoorlog I.

Bezienswaardigheden:

• Sint-Margaretakerk: dateert van 1924, neoromaanse stijl.
• kasteel: dateert van 1930.
• houten windmolen: staakmolen, in 1924 overgebracht vanuit Watou, de oorspronkelijke molen van 1830 werd tijdens Wereldoorlog I verwoest, beschermd sedert 1973.
• Engelse oorlogsmonumenten.
• 668 ha, ca. 500 inwoners, landelijk woondorp.

Kerk van Geluveld                                            Kasteel van Geluveld

Zandvoorde

Bezienswaardigheden:

• Sint-Bartholomeuskerk: dateert van 1923-1925 (volledig heropgebouwd na WO I), neogotische stijl, drie beuken en een zeskandtige vieringtoren, Sint-Corneliusbeeld van 1665.
• Britse militaire begraafplaats, Brits oorlogsgedenkteken, Duitse commandobunker. Zandvoorde British Cemetery is ongetwijfeld een van de meest markante begraafplaatsen in de hele Salient (Ieperse Front).
• geboorteplaats van Romain Brel, de vader van chansonnier Jacques Brel, gedenkplaat aan het geboortehuis.

Bron teksten: 'Gids voor Vlaanderen', toeristische en culturele gids voor alle steden en dorpen in Vlaanderen - VTB-VAB, uitgegeven door Lannoo Tielt in 2007 - pag. 1288 t/m 1290. Zie ook de websites hierboven vermeld.

Alle foto's: Frans D'Haeyere

Zonnebeke in 'Gezond op Stap'